سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

13

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

اقسام دلالت لفظيّه : در دلالت لفظيّه يا وضع در آن دخالت داشته و يا دخالتى ندارد . قسم اوّل در اينجا مقصود و منظور است و به آن دلالت لفظيه وضعيّه گويند و آن عبارتست از اينكه لفظ بطورى باشد كه در وقت اطلاقش نسبت بكسيكه به وضع آن عالم و آگاه باشد معنا فهميده شود . اقسام دلالت لفظيّه وضعيّه : در دلالت لفظيّه وضعيّه بگفتهء مصنّف يا لفظ بر تمام موضوع‌له دلالت نموده و يا بر جزئش و يا بر امرى كه از موضوع‌له خارج است دلالت مىنمايد . قسم اوّل مانند : دلالت لفظ انسان بر حيوان ناطق . قسم دوّم نظير : دلالت لفظ انسان بر حيوان يا ناطق . قسم سوّم مثل : دلالت انسان بر ضاحك . مصنّف گويد : قسم اوّل به دلالت لفظيّه و هريك از دو دلالت اخير به عقليّه موسوم مىباشند . شارح گويد : مقصود از قسم اوّل دلالت لفظ بر تمام موضوع‌له مىباشد و وجه تسميه آن به [ وضعيّه ] آنست كه واضع لفظ را براى تمام معنا وضع كرده است پس چون اينقسم از دلالت مستند به واضع است آن را بنام وضعيّه مىخوانند و مراد از دو دلالت اخير دلالت بر جزء و خارج مىباشد و وجه تسميّه آن به عقليّه آنست كه :